Phần lớn content creator hiện nay không thực sự hiểu ý nghĩa của cụm từ “sáng tạo”.
Cách mà chúng ta được dạy về sáng tạo thường như sau:
Học một bộ quy tắc về thuật toán để để “chơi” trò chơi “quay TikTok” hay “quay Youtube”.
Hoặc cao cấp hơn một chút, các thầy hay chuyên gia bảo bạn rằng:
chỉ cần học viết câu hook, học về thuật toán, học copywriting là có thể trở thành “content creator”
Nhưng thực ra, mình không nghĩ điều đó có thể được gọi là sáng tạo.
Để thực sự nổi bật, bạn cần hiểu thực sự sáng tạo là gì.
Sáng tạo là khả năng (kỹ năng) nói ra những điều chưa từng được nói trước đó.
Và trong bài viết này mình sẽ chỉ cho bạn cách mà mình thường gợi ý cho client của mình để họ thực sự có được “chất riêng” và “khác biệt” – điều mà AI chắc chắn không thể thay thế được bạn.
Về cơ bản:
Bạn có thể làm điều này theo 3 cách:
- Nói theo cách NGHE KHÁC LẠ (Voice – Giọng điệu)
- Nói theo cách NHÌN KHÁC BIỆT (Format – Định dạng)
- Nói một điều THỰC SỰ KHÁC (Content – Nội dung)
Giả sử bạn hỏi 10 người viết khác nhau về cách xây dựng thói quen buổi sáng hiệu quả, phần lớn (nếu không muốn nói là tất cả) sẽ đưa ra những điều giống nhau:
dậy sớm, uống một ly nước to, pha cà phê, ra khỏi giường ngay, viết nhật ký, đọc sách, thiền…
Và có thể họ đều là những content creator viết giỏi.
Quay video đẹp đẹp, lời thoại câu cú gãy gọn, ngữ pháp chuẩn chỉnh, chuyển cảnh mượt mà.
Bạn thậm chí còn có thể khen họ là “sáng tạo” khi họ kể vài câu chuyện nào đó thú vị hoặc bạn chưa nghe bao giờ.
Nhưng khi bạn đọc hết bài này đến bài khác, chúng bắt đầu giống hệt nhau.
Thực tế là nếu thay tên creator thì bạn sẽ chẳng phân biệt nổi ai là ai.
Rồi xuất hiện một người thứ 11.
Mẹo số 1 của họ để tạo thói quen buổi sáng hiệu quả là
“Ngay sau khi tỉnh dậy, hãy làm một ly Soju.”
Bạn nghĩ gì về điều đó?
Và đây chính là điều mà 99% những người tự gọi mình là content creator đều không hiểu về sáng tạo.
Lý do thực sự khiến ví dụ đó nổi bật (và khiến bạn nhớ tới chi tiết đó) là vì: nó nói ra một điều khác biệt. Nó có khéo không? Có. Nhưng đó không phải là tất cả.
Mục tiêu là: thay vì nói lại những điều mà ai cũng nói, hãy nói điều chưa ai nói.
Nếu bạn làm được điều đó – chúc mừng: bạn đang sáng tạo.
Còn nếu bạn chỉ nói lại điều giống mọi người, chỉ khác là “nghe khéo léo” hơn một chút – thì bạn chưa thực sự là người sáng tạo.
Bạn chỉ đang là một content creator khác, cố gắng chơi cùng một trò chơi với mọi người.
Bạn đang cố “hòa nhập” – thay vì tìm cách “nổi bật”.
Và đây là 3 bước để bạn biến bản thân trở thành một creator thực sự nổi bật giữa đám đông
Bước 1: Liệt kê tất cả những điều “đại đa số” sẽ nói về chủ đề của bạn.
Hãy viết xuống tất cả những điều mà phần lớn mọi người thường nói về chủ đề bạn chọn.
Chỉ cần tìm kiếm nhanh trên TikTok bạn sẽ thấy 99% điều mọi người nghĩ về chủ đề đó.
Tất cả các công cụ tìm kiếm được thiết kế để hiển thị nội dung “phổ biến” (tức là suy nghĩ đại trà). Xem 1–2 video đầu tiên của kết quả là bạn sẽ có đủ dữ liệu.
Ghi hết lại:
- Những điều bạn thường nghe người ta nói về chủ đề này là gì?
- “Kiến thức Google” là gì?
- Những câu trả lời sáo rỗng là gì?
Bước 2: Không dùng bất kỳ điều nào trong danh sách đó.
Hãy thử nghĩ ra ít nhất 3 ý tưởng thay thế.
- Nhìn vào trải nghiệm cá nhân của bạn. Điều gì đã hiệu quả với bạn? Bạn ước gì nhiều người biết hơn về điều gì?
- Xét lại các giả định. Bạn tin gì về chủ đề này – và tại sao? Người khác tin điều gì? Có chắc họ đúng không? Hãy thử bác bỏ cái “đúng” cũ và tưởng tượng cái “đúng” mới có thể là gì.
- Tìm mâu thuẫn. Những điều trái ngược trong lời khuyên phổ biến là gì? Ví dụ: có người bảo món này tốt cho sức khỏe, người khác lại bảo không tốt.
Phần lớn creator không đủ kiên nhẫn để dừng lại và suy nghĩ – đó là lý do vì sao ta đang sống trong “biển nội dung giống nhau”.
Một ví dụ như sau:
Chủ đề phổ biến: “Ăn uống lành mạnh”
Lời khuyên đại trà: “Ăn nhiều rau xanh, hạn chế đồ chiên rán, uống đủ nước.”
3 góc nhìn khác biệt dành cho người Việt:
- Ăn rau theo mùa – để cơ thể thích nghi với khí hậu. → Thay vì chạy theo “siêu thực phẩm” nhập khẩu, hãy quay về với rau dền vào mùa hè, cải cúc vào mùa thu, rau ngót vào mùa xuân – cơ thể bạn vốn được sinh ra để ăn những thứ ấy.
- Ăn chậm theo nhịp… bữa cơm gia đình xưa. → Không phải chỉ là “ăn chậm nhai kỹ” – mà là ăn đủ thời gian để trò chuyện, để thấy mình đang sống, không chỉ đang “nạp nhiên liệu”. Cơ thể hấp thụ tốt hơn khi tâm trạng an yên.
- Không ăn trong trạng thái stress – kể cả đồ ăn lành mạnh cũng trở thành “chất độc” nếu bạn vừa ăn vừa lướt điện thoại, cãi nhau hoặc làm việc. → Ăn uống là một nghi lễ. Và nghi lễ nào cũng cần sự hiện diện.
Nghĩ khác không khó – chỉ cần bạn chủ ý làm điều đó.
Nhưng nếu bạn nghĩ mãi vẫn không thể ra được một góc nhìn nào đó thực sự khác biệt thì sao?
Đừng lo, bạn có thể nhờ ChatGPT hay bất kỳ công cụ nào phù hợp.
Cuối bài viết này mình có cấu hình câu lệnh mẫu giúp bạn khai thác những thông điệp chưa từng có ai nói trong ngách của bạn.
Ví dụ, nếu bạn đang kinh doanh trong mảng digital product, khi chạy câu lệnh, bạn sẽ nhận được kết quả như thế này
Bước 3: Bắt đầu viết.
Bây giờ bạn đã hoàn thành phần “tư duy sáng tạo”.
Giờ là lúc đưa nó vào hành động.
- Lập dàn ý với những ý tưởng mới
- Viết một bài nháp ngắn
- Mở rộng từng ý bằng ví dụ, câu chuyện, lý do, mẹo vặt, sai lầm thường gặp…
Và để bạn tìm ra những “góc nhìn khác biệt” giữa một biển nội dung giống nhau, hãy thử copy câu lệnh này vào ChatGPT hay bất kỳ công cụ AI nào phù hợp:
Lưu ý: nhớ thay chủ đề, thị trường ngách hoặc ý tưởng chính của bạn vào dòng cuối của câu lệnh.
