Khi mới bắt đầu mình gặp rất nhiều vấn đề, chủ yếu liên quan đến câu hỏi: tôi là ai mà chia sẻ?
Và thường suy nghĩ đó sẽ dẫn tới 3 vấn đề nhỏ hơn:
– Khó nghĩ ra ý tưởng chất lượng?
– Không biết cách tổ chức và tổng hợp các ý tưởng?
– Có quá nhiều ý tưởng nhưng không biết chọn cái nào?
Bất kỳ ai muốn bắt đầu sáng tạo – kể cả những người đã làm được một thời gian – đều gặp phải những trở ngại giống nhau.
Mình hiểu rất rõ những vấn đề này, vì phần lớn những bạn mentee của mình đều nói rằng đây là những rào cản lớn nhất khiến họ chưa thể bắt đầu.
Và đó cũng là lý do mình tạo ra một framework để vượt qua chúng.
Tên của nó là…
The 5-year reflection.
“Phản tư 5 năm” là một cách đơn giản để giúp bạn trả lời câu hỏi:
“Mình nên sáng tạo về điều gì?”
Và bất cứ khi nào bạn nói “Mình không biết đăng gì cả” hoặc “Mình không đủ trình để nói về chủ đề đó”, thì thật ra, vấn đề không phải vì bạn không có điều gì giá trị để chia sẻ, hay bạn thiếu chuyên môn.
Mà vì bạn chưa từng áp dụng Phản tư 5 năm cho chính mình.
Hãy tự hỏi:
– Năm năm trước, bạn từng đặt ra những câu hỏi nào – mà giờ bạn đã biết câu trả lời?
– Năm năm trước, bạn chưa từng trải qua điều gì – mà giờ bạn đã có kinh nghiệm?
– Năm năm trước, bạn đang ở đâu trong cuộc sống – và hôm nay bạn đang ở đâu?
Người ta không muốn học từ “chuyên gia”.
Họ thích học từ người chỉ đi trước họ vài bước, đang đi trên cùng một hành trình.
Một khi bạn nhận ra điều này, đó là một cú “giải phóng sáng tạo” rất lớn.
Nó giống như hồi bạn học lớp 4.
Lúc đó, bạn có thể ngưỡng mộ các anh chị lớp 5 và học hỏi từ họ.
Nhưng đồng thời bạn cũng có thể hướng dẫn cho các bạn lớp 3 về đủ thứ:
Bạn là “người anh chị lớp 3” – và điều đó rất có giá trị với một học sinh lớp 3 tương lai.
Sáng tạo nội dung hay thương hiệu cá nhân cũng vậy.
Bạn là người xứng đáng để người khác học hỏi.
Bạn chỉ cần nói cho phiên bản của chính mình 5 năm trước, khi bạn còn chưa biết những điều bạn biết hôm nay.
Vậy, 5 năm trước bạn là ai?
Chính Bạn Của 5 Năm Trước
Hãy dành một chút thời gian để nhìn lại chính mình – giữa con người bạn từng là và con người bạn đang là hôm nay.
– Năm năm trước, bạn đang vật lộn với điều gì – mà giờ bạn đã vượt qua?
– Những kỹ năng nào bạn sở hữu hiện tại – mà trước kia bạn chưa có?
– Khi đó, bạn vừa mới bắt đầu tò mò về sở thích gì?
– Những cột mốc chuyển giao nào trong cuộc sống mà bạn chưa từng trải qua?
– Chủ đề nào bạn còn mù mờ – mà giờ bạn đã hiểu rõ?
Hãy xác định thật cụ thể tất cả những điều đã thay đổi trong bạn suốt 5 năm qua.
Trả lời từng câu hỏi đó và bạn sẽ có hàng tá ý tưởng để viết.
Hãy trở thành người dẫn đường mà bạn từng ước có 5 năm trước
Bây giờ, hãy tưởng tượng có bao nhiêu người ngoài kia đang ở đúng nơi bạn từng ở cách đây 5 năm.
– Họ là ai?
– Nếu bạn gặp một người như vậy ở chỗ làm hay một buổi cà phê, họ tên là gì? Trông họ thế nào?
– Họ đang vật lộn với điều gì?
– Họ đang hy vọng điều gì? Mơ ước điều gì?
– Bạn nhìn thấy điều gì trong họ – mà bạn cũng từng thấy ở chính mình?
Ví dụ, đây là cách 3 chủ đề của mình đã hình thành từ bài tập này:
– Cách xây dựng thói quen sáng tạo cho người mới bắt đầu hoàn toàn
– Những bài học nhỏ nhưng sâu sắc dành cho người trẻ 20+ đang quan tâm tới phát triển bản thân
– Viết nhật ký dành cho những người làm kinh doanh – những người chưa viết nhưng biết rằng mình nên bắt đầu
Tất cả những chủ đề này đều rất giá trị – vì 5 năm trước, mình rất cần ai đó chỉ cho mình những điều như vậy.
Và bây giờ, công việc của bạn là:
Quay lại và chỉ đường cho người đang đứng ở nơi bạn từng đứng.
Hãy trở thành “người anh chị lớp 3” của họ.
Bạn có thể đã tràn ngập ý tưởng rồi. Nhưng trong email hôm nay mình sẽ chỉ bạn cách để làm mọi thứ dễ hơn gấp 1000 lần.
Bạn có thể:
- Làm thủ công: viết tay câu trả lời cho từng câu hỏi ở trên Hoặc
- Dùng ChatGPT để phỏng vấn chính bạn và khai thác ý tưởng – đây chính là điều mình sẽ chỉ cho bạn.
Dùng ChatGPT để khám phá mọi thứ bạn đã học được trong 5 năm qua
ChatGPT có thể biết rất nhiều thứ, nhưng có thể nó vẫn chưa biết nhiều về chính bạn — ít nhất là chưa biết đủ nhiều để có thể viết về bạn.
Và đó là lý do vì sao bạn cần dạy cho ChatGPT tất cả những gì khiến bạn trở thành một người có giá trị với những người đi sau bạn.
Để từ đó bạn có thể tạo ra các ý tưởng viết nhằm giải quyết chính xác những vấn đề mà đối tượng mục tiêu của bạn đang gặp phải.
Mình sẽ chỉ cho bạn cách làm như sau:
– Dán đoạn prompt bên dưới vào ChatGPT.
– ChatGPT sẽ “phỏng vấn” bạn về quá khứ: những kỹ năng bạn đã học được, bài học bạn rút ra, trải nghiệm cuộc sống bạn từng có, v.v.
– Trợ lý ChatGPT của bạn sẽ yêu cầu ít nhất 3 điều cho mỗi câu hỏi. Hãy cố gắng hết sức để nghĩ ra ít nhất 3 ý cho mỗi chủ đề.
– Nếu bạn bí hoặc không biết trả lời, chỉ cần bảo ChatGPT “bỏ qua” câu hỏi đó – và nó sẽ chuyển sang câu tiếp theo.
Lưu ý: Ngoài việc khuyến khích bạn, trợ lý này cũng có thể thử thách câu trả lời của bạn và thúc đẩy bạn thể hiện phiên bản chân thật hơn.
Thỉnh thoảng nó cũng khiến mình bất ngờ khi nhận được câu trả lời.
Dưới đây là đoạn prompt:
